Ptaki drapieżne. Historia Lucjana „Sępa” Wiśniewskiego, likwidatora z kontrwywiadu AK - Michał Wójcik, Emil Marat

Ptaki drapieżne. Historia Lucjana „Sępa” Wiśniewskiego, likwidatora z kontrwywiadu AK Michała Wójcika i  Emila Marata to zapis rozmowy z Lucjanem Wiśniewskim pseudonim „Sęp”, który w okresie okupacji niemieckiej należał do jednego z oddziałów egzekucyjnych Armii Krajowej.

Lucjan Wiśniewski pierwszej egzekucji dokonał w wieku siedemnastu lat. Dziś może się to wydawać szokujące, ale w okresie okupacji wcielanie do organizacji podziemnej nastoletnich dziewcząt i chłopców było czymś powszechnym.

Pokolenie Lucjana Wiśniewskiego wręcz samo „pchało się” do walki. Byli to ludzie wychowani w duchu patriotycznym. Mówiąc prościej, w specyficznych warunkach okupacji ci młodzi ludzie nie widzieli dla siebie innej drogi, niż walka i opór.

„Sęp” w szczerej i bardzo długiej rozmowie opowiada o tym czym była Armia Krajowa i służba ojczyźnie od środka. Z jego opowieści wyłania się obraz zbiorowości, która chciała, jak najrzetelniej wykonać zadanie, ale nie była pozbawiona wad.

Tak naprawdę, oddziały Armii Krajowej były zbiorowością ludzi o różnych charakterach i temperamentach. Wady i zalety przeplatały się ze sobą.

W dzisiejszej narracji osoby walczące w Armii Krajowej są bohaterami, ludźmi o najpiękniejszych przymiotach charakteru. W rzeczywistości byli to ludzie z krwi i kości, ludzie, którzy popełniali błędy, ale też odważni, często pełni młodzieńczej brawury.

Lektura rozmowy z Lucjanem Wiśniewskim przypomina nam, że Armia Krajowa była szansą na przetrwanie w okresie okupacji. Rozmówca Michała Wójcika i Emila Marata nie owija w bawełnę, mówi, jak działalność w Armii Krajowej wyglądała z jego perspektywy. Nie upiększa, nie koloryzuje.

Z drugiej strony, autorzy książki zrobili wszystko, by wypowiedzi „Sępa” w najlepszy możliwy sposób skonfrontować z dostępnymi źródłami oraz materiałami dostępnymi na temat działalności Armii Krajowej.

Obawiam się jednak, że ta ważna i piekielnie ciekawa rozmowa, może okazać się za trudna pod względem szczegółów historycznych, detali i niuansów dla osób, które posiadają minimalną wiedzę historyczną.

Bardzo dziękuję Wydawnictwu Znak Literanova za egzemplarz recenzencki książki.

Michał Wójcik – historyk i dziennikarz.

Emil Marat – dziennikarz. Autor powieści „Szkło”.